Noord Nederlands Toneel – Low Yo Yo Stuff

Een volle blauwe zaal van de Utrechtse Stadsschouwburg was donderdagavond 15 december getuige van Low Yo Yo Stuff, een voorstelling van het Noord Nederlands Toneel over bandleider, zanger en grenzeloos fenomeen Captain Beefheart. Gezien het feit dat de gemiddelde leeftijd in de zaal ergens rond de 50 lag, moet geconcludeerd worden dat er aardig wat verstokte Beefheartfans aanwezig waren. Beefheart -of eigenlijk: Don van Vliet zoals zijn echte naam luidde- was van 1965 tot 1982 actief in de muziek en overbrugde in zijn carrière de hele periode van het hippiedom van de ’60s tot de new wave van de ’80s. De man stierf een jaar geleden. Uitgeblust en in zelfverkozen anonimiteit.
Ko van den Bosch, toneelschrijver en artistiek opperhoofd van de ooit roemruchte theatergroep Alex d’Electrique is een groot liefhebber van de gedementeerde Deltablues van Beefheart. En, blijkens de tekst die hij schreef voor deze ode aan de man, een kenner van diens werk. Hij schreef een tekst waarin de man zelf en zijn muziek figureert naast Rikkie Black, een fan van Captain Beefheart die gelooft dat hij is geboren in het hoofd van Beefheart. De voorstelling draagt de titel van één van Beefhearts liedjes. Maar bovenal heeft Ko van den Bosch een fraaie monoloog geschreven, waarin Beefhearts tekstuele thema’s, mythische anekdotes, hilarische aforismen en markant interviewmateriaal als in een draaikolk om je heen wentelt. Eén woordenstroom rolt er uit de mond van Rikkie Black, die in het verre verleden -net als z’n idool- íets teveel Lysergeenzuurdi-ethylamide tot zich heeft genomen. ‘Paranoia is ook een vak’, roept Rikkie ergens.
Frank Lammers speelt de hoofdrol: de dubbelrol van Beefheart en Rikkie Black. Hij wordt bijgestaan door een stel geweldige musici die de tegendraadse en vaak complexe muziek van Beefheart uitvoeren: René van Barneveld (van Urban Dance Squad-faam) en Dolf Planteijdt op gitaar, Joost Planteijdt op bas, Richard Heijerman op drums en Joost Buis op trombone, harmonica en lap-steel. Zelf stapt Frank Lammers geregeld in de schoenen van Beefheart om diens weergaloze teksten te zingen op de stampende Rock ’n Roll van de band. En dat doet hij niet slecht…
Die teksten. Die man. Die muziek. En dat allemaal bij elkaar. Raakt de meest doorgewinterde dadaïst doorgaans het spoor al bijster in de klankassociaties van de absurdistische woordenbrei van Don van Vliet, Ko van den Bosch vond het blijkbaar nog niet genoeg. Alle teksten van Frank Lammers alias Rikkie Black, die tussen de songs door bijna onophoudelijk aan het woord is, zijn gebaseerd op songteksten, anekdotes, beelden en interviews van of over Don van Vliet. Ko van den Bosch koos ervoor om diens tekstuele stijl over te nemen waardoor de teksten van Van Vliet zelf, die in de liedjes hoorbaar zijn, in een passende context figureren.
De keuze van de Beefheartsongs is goed. Maar dat kan ook bijna niet anders. Met uitzondering van twee albums zijn er geen slechte Beefheartsongs. Er zijn ook geen ‘beste’ Beefheartsongs. Het is een heus ‘oeuvre’ in de zin van een verzameling muziekstukken die aan kracht winnen door hun merkwaardige muzikale en tekstuele samenhang. Van Sure Nuff’n Yes I Do tot Bat Chain Puller, Electricity tot Flavor Budd Living: van Beefhearts eerste tot diens één na laatste album zijn treffende songs vertegenwoordigd. De opener, Suction Prints, is meteen raak. De twee in elkaar hakende gitaarpartijen, stuwende, mechanisch pompende ritme, de beukende bas en uit de bocht vliegende trombone: dit is Beefheart zoals Beefheart moet klinken. Wanneer dan Frank Lammers opkomt en zich in zijn electrische rolstoel met zijn ogen dicht laverend tussen de rommel op het podium exact met zijn voorwiel op mijn rechtervoet eindigt, weet ik: dit is GAAF! En ik was niet voor niet op de eerste rij gaan zitten.
Het enige wat minder geslaagd was aan de voorstelling, is het gekozen ophangpunt van het verhaal, de aanleiding van de voorstelling. Rikkie Black poogt de zogenaamde ‘lost tapes’ van Beefheart en zijn Magic Band op te diepen uit de puinhoop die het podium bevolkt. Met deze ‘lost tapes’ refereert Van den Bosch aan de nooit verschenen plaat Brown Star, die Beefheart ergens rond 1973 had zullen uitbrengen. Het verhaal suggereert – maar ook niet meer dan dat- dat die plaat de carrière van Beefheart (én Rikkies levensgeluk) in een stroomversnelling had kunnen brengen. En de wereld de kwaliteit van Beefhearts kunst had doen beseffen. De aanwezigheid van het personage van Rikkie Black in deze voorstelling wordt erdoor gemotiveerd, zou je kunnen zeggen. Maar nagenoeg alle muziek die dit Brown Star album had zullen staan, is in de loop der jaren op latere Beefheartuitgaven verschenen, waarmee dit anker van de voorstelling eigenlijk een beetje een loos gebaar is. De plaat waarop veel materiaal van Brown Star staat, was nota bene de plaat waarvan niets werd gespeeld: Beefhearts zwanezang Ice Cream for Crow.
Maar ach, een kniesoor die erover valt dat de tekstschrijver zich hier enige vrijheid ten opzichte van de realiteit permitteert. Deze voorstelling munt hierdoor dan wellicht niet uit door een sterk dramatische gegeven, een zekere noodzaak tot het maken van deze voorstelling; de stortvloed aan liefde voor en inzicht in het werk van Beefheart spreekt uit elke noot en elk woord. En zoals Beefheartfans weten: de noodzaak om daar goed naar te luisteren valt niet te betwisten.

If you got ears, you gotta listen

Advertenties

0 Responses to “Noord Nederlands Toneel – Low Yo Yo Stuff”



  1. Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




Geerts Twitter

Deze site


%d bloggers liken dit: