Charles Ives was amateurcomponist en verdiende zijn geld met het verkopen van verzekeringen. Hij was de auteur van Surveying the Prospect dat rond de Eerste Wereldoorlog als een standaardwerk voor verzekeringsagenten gold. Legendarisch is de anekdote van pianist en nieuwe muziekliefhebber E. Robert Schmitz over zijn bezoek aan Charles Ives in 1924. Schmitz bezocht Ives omdat hij zich wilde laten verzekeren; hij keerde echter huiswaarts zonder verzekering maar mét een kopie van de Concord Sonate. E. Robert Schmitz liet de Concord Sonate zien aan gerenommeerde componisten als Edgard Varèse en Henry Cowell waarop Ives’ werk snel een plek kreeg in de muziekwereld van die tijd. Cowell zou een pleitbezorger van Ives en zijn werk worden. Eerder was Ives door professor Horatio Parker aan de Yale universiteit waar hij studeerde, genegeerd: zijn muzikale experimenten vonden geen weerklank. Ives componeerde derhalve jarenlang in de luwte zonder zich ooit illusies te maken over een publieke waardering voor zijn werk, dat hij in de weekenden en ’s avonds tot stand bracht.
Charles Ives, zoon van een fantasierijke musicus en bandleider, schreef onder meer symfonieën en pianosonates en publiceerde door bovenstaande voorgeschiedenis pas vanaf de jaren ’20 van de 20e eeuw zijn eerste stukken. Vanaf de jaren ’30 richt hij zich nog vrijwel alleen op het reviseren van bestaand werk: zo kon het bestaan dat zijn Symfonie no. 3 pas in 1947 de Pulitzer Prize won, veertig jaar nadat Ives deze had gecomponeerd. De betrekkelijke luwte waarin Charles Ives de meeste van zijn innovatieve muziek had geconcipieerd, was voer voor musicologen en biografen toen haar schepper het leven liet in 1954. Het leverde een reconstructie op van de muziekgeschiedenis, enigzins gefrustreerd door de –ironisch genoeg- gebrekkige administratie die de componist Ives er op na hield.
Ives’ enige pianotrio schreef hij tussen 1904 en 1911 waarbij hij claimde dat het belangrijkste scheppende werk vooral in dat eerste jaar plaatsvond en hij daarna nog slechts had gewerkt aan de verfijning ervan. Het werk is een perfect voorbeeld van de bijzondere stijl van Ives, waarin hij bekende Amerikaanse deuntjes (hymnen, volksmuziek en liederen) transformeerde tot volstrekt eigen creaties. Ontelbare bekende frasen en populaire melodieën klinken op in de drie delen waaruit dit Piano Trio bestaat. Het werk start ongewoon: de piano vormt een duet met de cello en daarna met de viool in plaats van een gezamenlijke start. De piano klinkt onthecht en dissonant terwijl de cello lyrische verten verkent. Het ritme is vrij, zoals in veel van Ives’ werk. Na enige tijd komen de drie instrumenten samen in complex en intens samenspel, verrassend eindigend in een perfect harmonieuze samenklank.
De schijnbaar intrigerende titel van het tweede deel luidt Tsiaj. Schijnbaar, want na alle serieuze complexiteit van het eerste deel toont zich hier de clown die Ives óók was: Tsiaj is een afkorting van ‘This Scherzo is a joke’…. De ene na de andere populaire melodie uit die dagen buitelt over elkaar heen, waaronder My old Kentucky home en Long, long ago. Een uiterst amusante kakofonie ontstaat als resultaat van de gelaagde polyritmische en polytonale structuur.
Lyriek en expressie -en zonder de speelse ironie van het tweede deel- keren terug in de finale van het werk: Moderato con moto. Chopin en Mendelsohn komen langs maar -tegen het einde- toch ook nog de prachtige melodie van de hymne Rock of Ages. Een plotse stop introduceert de slotpassage van dit muzikale avontuur: een rustige, kalme gedempte en mysterieuze passage vol ingehouden spanning.

Advertenties

0 Responses to “Charles Ives – Piano Trio (1910)”



  1. Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




Geerts Twitter

Deze site


%d bloggers liken dit: