Zeker met de noten van de Russische meester zelf nog vers in het gehoor, doet de introductie van Octandre onmiddelijk denken aan de eerste maten van Stravinsky’s Sacre du Printemps. Dit Octandre verscheen curieus genoeg in hetzelfde jaar als Stravinsky’s Octet en is geschreven voor 7 blazers en contrabas . De muzikale taal echter, had niet sterker kunnen verschillen. Voor Edgard Varèse was muziek zowel een kunstvorm als een wetenschap. Het belang dat Varèse gaf aan de klank als muzikale parameter komt behalve uit een behoefte om nieuwe, ongehoorde geluiden tot stand te brengen ook voort uit een niet aflatende drang om de definitie van muziek en daarmee geluid uit te dagen. Varèse streeft daarmee naar een pure ‘materiële’ muziek die in haar absolute, objectieve hoedanigheid dan weer goed aansluit bij het doel dat Stravinsky zich in zijn Octet had gesteld.
Octandre heeft drie delen die genoemd zijn naar de tempo-aanduidingen waarin ze gedacht zijn. Elk deel opent met de verkenning van de karakteristieke klank van steeds een ander instrument: achtereenvolgens hobo, fluit en fagot. Elk van de delen is gebaseerd op dezelfde structurerende principes: een melodisch motief met grote intervallen -fraai te horen in de eerste maten van het werk- en een ritmische formule op één toonhoogte. Vanuit deze twee principes laat de alchemist Varèse zijn klanken en bewegingen ontstaan. Opmerkelijk is dat Varèse zijn favoriete percussie-instrumentarium hier achterwege laat. In eerdere stukken als Amériques, Offrandes en Hyperprism was sprake van een dominante rol voor slagwerk; in Octandre ontbreekt het volledig. Het lijkt erop dat Varèse opzettelijk voor deze beperking kiest en een oefening met zichzelf uitvoert om zijn kennis en inzicht in klank te verbreden. Niettemin is de muziek van Octandre sterk percussief: de hout- en koperblazers zowel als de contrabas worden ingezet om nerveuze, ritmische motieven te laten ontspruiten aan de meer solistische delen, uit elkaar spetterend in overbelichte kleurenspectra. De kracht die uitgaat van een dergelijke schrijfwijze is onaards, meedogenloos en kent een tot dan toe ongehoorde kleurenrijkdom. Muziek voor nog onbekende visioenen die zowel een verpletterende moderniteit als een archaïsche, monumentale vertrouwdheid in zich draagt.

Advertenties

0 Responses to “Edgard Varèse – Octandre (1923)”



  1. Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




Geerts Twitter

Deze site


%d bloggers liken dit: