Zowel tijdens zijn leven als na zijn dood als is John Cage een uniek en omstreden personage in de muziek. Weinig heilige huisjes in het hele muzikale spectrum van de twintigste eeuw bleken bestand tegen Cages visionaire en revolutionaire ideeën over wat muziek is of kan zijn. Zijn in vele opzichten ultieme statement draagt de titel 4’33”: musici (of, in enkelvoud, musicus) betreden het podium en verlaten het weer na na 4 minuten en 33 seconden. Het stuk is symptomatisch voor het oeuvre van John Cage: het legt de nadruk op de luisteraar en diens luistergedrag en niet op de muziek en haar uitvoerder. Cage’s ideeën, die behalve in de muziekwereld ook hun uitwerking in andere kunsten niet gemist hebben, zijn ‘interventies’ van alle bestaande en geaccepteerde muzikale concepten. De rollen van de componist, die van musici en die van het publiek worden uitgedaagd in het werk van Cage. De concrete muziek die uit dit proces resulteert, is totaal anders geaard dan wat wij doorgaans als ‘muziek’ ervaren.
In meer muzikale terminologie experimenteerde John Cage onder meer met electronische muziek, bedacht de ‘prepared piano’, gebruikte niet-muzikale klanken als materiaal en richtte zich later in zijn carrière op het creeëren van toevalsmuziek. Eén van de methodes die hij daarbij gebruikte was het gebruik van dobbelstenen om het muzikale verloop van een compositie te bepalen. Dit alles maakt John Cage tot één van de meest inspirerende, enigmatische en visionaire conceptuele kunstenaars van de vorige eeuw. Voor de piano is Cage uiteraard vooral van belang als degene die -aanvankelijk uit een gebrek aan slagwerkinstrumentarium- de ‘prepared piano’ bedacht. De snaren van de piano worden voorzien van dempertjes, ritselende papiertjes of ander materiaal waardoor de klank volledig verandert. Cage is daarmee de eerste die het instrument bewust een andere klank en daarmee een andere speelwijze introduceert: de piano is herboren als slagwerkinstrument.
Hoewel in Credo in Us de pianist de snaren geregeld afdempt met zijn handen, wordt het instrument toch vooral op orthodoxe wijze gebruikt en is het meer de muzikale context van het werk die bijzonder is. Credo in Us dateert uit 1942 en is gestileerd als een ‘dramatic playlet for Two Characters’. Het is geschreven om een stuk van Cages levenslange samenwerkingspartner, danser en choreograaf Merce Cunningham te begeleiden. Het stuk is geschreven voor vier uitvoerders: een pianist, twee slagwerkers die een reeks van gedempte gongs spelen, aangevuld met blikjes, een electrische bel en trommels. De vierde uitvoerder bedient -in de oorspronkelijke versie- een radio en een pick-up die vandaag de dag vervangen zijn door hun modernere versies. De muziek die uit de radio en de pick-up klinkt, is niet exact gedefinieerd: Cage suggereerde iets ‘klassieks’ als Beethoven, Sibelius of Dvorak en de radio moest vooral het nieuws vermijden omdat er wellicht berichtgeving over de nationale veiligheid op te horen was. Het zijn de dagen dat Pearl Harbor in de harten van de Amerikanen onrust en angst teweegbrengt waaraan Cage refereert.
Credo in Us is een merkwaardige geloofsbelijdenis in zowel ‘us’ (wij) als ‘US’ (de Verenigde Staten). Vier ‘façades’ worden van elkaar gescheiden door 3 ‘progressions’ waarbij de eerste de tumultueuze tutti-passages met symfonische muziek omvatten en de 3 ‘progressions’ de vorm hebben van een cowboyliedje, een Indiaas trommelritme en een bluesy pianosolo. Het stuk eindigt en begint met de ‘gevonden’ geluiden van de radio en de pick-up. De mate van toeval in het stuk uiteraard hoog: het samenvallen van een (betrekkelijk williekeurig gekozen) symfonie met de door Cage gecomponeerde klanken is volstrekt willekeurig.

Een prachtige uitvoering van Credo in Us door Third Coast Percussion vindt je hier.

Advertenties

0 Responses to “John Cage – Credo in US (1942)”



  1. Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




Geerts Twitter

Deze site


%d bloggers liken dit: